Kontakt | Szukaj na serwerze EUROPA

A fresh approach to the Outermost Regions: Danuta Hübner meets with the presidents' from the Outermost Regions in Guyana in October 2008 to launch a renewed strategy with a focus on the Outermost Regions as assets for Europe and as regions of opportunity.

The outermost regions and their challenges
In a rapidly changing world, the challenges and opportunities facing the regions are in constant movement. This is very much the case for the seven outermost regions of the European Union with their particular geographical position, far from continental Europe and from the main European markets.

Since 2004, the Union has been implementing a strategy for these regions, pursuing actions in an integrated way that address their particular needs and which seeks to improve their accessibility and economic competitiveness and increase their integration into their local geographical setting. But in a world where globalisation continues apace, and where new challenges have emerged in terms of demographic change, climate change and the need to manage more carefully our scarce natural resources, the strategy for the outermost regions requires constant review and updating.

The new approach: the Outermost Regions as assets for Europe
In this Communication, adopted by the European Commission on 17 October, we seek to develop a fresh approach, one that puts a new focus on what the outermost regions have to offer in terms of assets and development potential, not only for their own economic development, but also to bring added value to the Union as a whole. We have done this only after undertaking a wide consultation across the Union, and after listening to the views of the regions themselves and their representatives. I am particularly pleased that the new approach seems to command almost universal support.

There are indeed many good reasons for this. The outermost regions have great potential in many fields. Their unique geographic position in major trading zones and along important shipping routes in the southern Atlantic, the Indian Ocean and in the Caribbean permits the Union to exert positive influence in these areas. They have particular experience of the effects of climate change that makes them interesting laboratories in this field, of not only European but also global interest. This includes particular opportunities for research on the development of renewable energies deriving from different sources: solar, wind, geothermic and marine. They are also home to a remarkable biodiversity and marine ecosystems which represent an opportunity for important pharmaceutical and agronomic research.

The Communication further identifies areas with potential to bring direct benefit to the outermost regions in fields such as the greater exploitation of high quality, added value products in agriculture or in making the most of the existence a younger population compared to the rest of the Union.

"Regions of opportunity"
The considerable handicaps associated with distance continue to weigh on the economic prospects of the outermost regions, and we in the Commission will continue our work to keep under review the sectoral policies having an impact on them, "mainstreaming" the concerns of the Outermost Regions.

But the true significance of the new approach is really the identification of the outermost regions as "regions of opportunity" rather than the more traditional "problem regions".

The first results of this can be seen directly in the Communication in a number of concrete proposals for further action in a variety of European fields, such as research, agricultural or maritime policy. But to go forward we also need to gather more information, for example, on the impact of migratory flows, and actions here include the launching of studies in these areas specifically on, or including, the outermost regions.

Next steps
In pursuing this approach we will continue and develop the close partnership and dialogue that characterises the relationship between the outermost regions and the Commission.

We have thus an interesting and challenging agenda ahead of us. The first event to take place under this new approach will be a meeting with all the regional authorities including local and regional stakeholders in Brussels in December 2008 to identify, on a more detailed level, the specific assets that the Outermost Regions have to offer the EU.

Danuta Hübner launches JASMINE micro-credit facility to support growth and employment

Europe needs growth and employment. It needs to create over 20 million jobs to achieve the 70% employment rate target of the Lisbon agenda. If this is to materialize, we need action at all levels and a willingness to embrace a range of different approaches to achieve our aims.

EU Cohesion Policy is always looking for new ways to maximise its impact on the ground. In addition to grant funding, for instance, we have introduced financial engineering instruments such as loans, equity, guarantees or a combination of them. The idea is to make our limited budgetary means go further.

Developing a framework for micro-credit loans of up to € 25 000, aimed at business start-ups and budding entrepreneurs in particular, fits well with this new approach. I see a huge potential for microcredit: according to our estimates, an additional 700,000 micro-loans, totalling some € 6.3 billion, could be disbursed throughout the EU. We believe that will translate into a lot of new businesses and a lot of new jobs.

But, until now, Europe has lacked the necessary intermediaries, capital and environment to unlock the undoubted potential that's out there. That is why I have launched a new facility, called JASMINE - Joint Action to Support Micro-Finance Institutions in Europe

What will JASMINE do exactly?

JASMINE will help micro-credit lenders develop throughout Europe. It has two components:

Providing financing for the most promising non-bank micro-finance institutions (MFIs). JASMINE will select the best MFIs for public-private partnership co-financing to enable them to offer more loans for business start-ups, etc. The initial capital of the project is some € 50 million, funded by the European Investment Bank/European Investment Fund (€ 15-20m), the European Commission (€ 6-8m), the European Parliament (€ 4-6m) and other banks (€ 15-20m). The project will be run by the European Investment Fund.
Providing technical assistance for MFIs to help them become credible actors on the market. Increased credibility will enable them to attract more borrowers and, in turn, give them better access to capital.

Practically speaking, JASMINE will be a contact point for micro-finance institutions and will come up with a code of good conduct. It will also design a micro-credit quality label, which will be awarded under strict conditions. It will provide mentoring for MFIs, too: it will examine business plans of MFIs applying for support, enabling them to perform at high-quality standards.

Are banks excluded from this initiative?

No, on the contrary, we expect that banks will join this initiative. The novelty of our project is to associate EU institutions – the European Commission, European Investment Bank Group and European Parliament, our first partners – with public and private banks, including savings banks.
However, we want to focus first on the development of non-bank MFIs and to help them become sustainable and credible: we believe that they have very high growth potential and are relatively fragile when they start operations. Banks, for a variety of reasons (their scale, their statistical approach to lending, the relative absence of mentoring capacity, etc), may not be in a position to develop all the potential out there for micro-credit. But clearly banks will benefit from any change incurred in the institutional environment of the "non-banking" sector and the spread of best practices, and when micro-credit borrowers grow to become "bankable".

Can any European non-bank MFI apply to receive funding?

Yes. There will be a call for expression of interest to which any MFI can apply, provided it meets the conditions of the call for expression of interest. Funding will be allocated to those MFIs which best meet the selection criteria.

When will JASMINE start?

A three-year pilot phase will start in early 2009. The pilot phase will be run with a dozen or so promising MFIs from different Member States, selected on the basis of a call for proposals.

Europejscy politycy i wdrażający politykę spójności ożywiają debatę na temat jej przyszłości –Forum Spójności (27–28 września) oraz DNI OTWARTE (8-11 października)

Czwarta edycja Forum Spójności zgromadziła w dniu 27 września prawie 1000 uczestników z całej Europy. Każde Forum Spójności miało swój motyw przewodni: tematem pierwszego Forum z 1997 r. były osiągnięcia polityki spójności, drugie z 2000 r. skupiało się głównie na wpływie rozszerzenia, i wreszcie trzecie Forum z 2004 r. dogłębnie zbadało wnioski dotyczące polityki na lata 2007–2013.

Czwarte Forum Spójności wyróżniło się pod tym względem. Podczas gdy jednym z jego głównych zamierzeń było włączenie się w nadchodzący przegląd budżetu UE, po raz pierwszy politycy i obywatele reprezentujący szerokie spektrum europejskich, krajowych, regionalnych i lokalnych władz i organizacji przez dwa dni debatowali o średnio- i długoterminowej przyszłości polityki spójności. Pozwolę sobie dokonać podsumowania tych dyskusji.

Bodaj najważniejszym wnioskiem – oraz punktem wyjścia debaty – było stwierdzenie, że globalizacja zmienia samo znaczenie procesu nadrabiania zaległości. Nie możemy lekceważyć rozwoju sytuacji poza obszarem Wspólnoty. Polityka spójności nie jest już zwykłym narzędziem, które ma pomóc regionom w nadrobieniu zaległości i w osiąganiu poziomu unijnej średniej oraz w potwierdzeniu swojego znaczenia na własnym terytorium, ale ma im również umożliwić znalezienie swojego miejsca na światowych rynkach.

Niesie to za sobą wiele poważnych konsekwencji.
Po pierwsze w takim globalnym kontekście polityka musi być coraz bardziej ukierunkowana na rozdział środków oraz konkurencyjność. Jest to fundamentalna zmiana, która wskazuje na przyszłe możliwości związane raczej z mobilizacją niewykorzystanego w pełni potencjału niż z kompensowaniem problemów z przeszłości.
Po drugie pobudzanie wzrostu i zatrudnienia w świecie w dobie globalizacji wymaga coraz bardziej wyrafinowanego podejścia do rozwoju regionalnego. Potrzebujemy zintegrowanej polityki spójności umożliwiającej odwrót od tradycyjnego podejścia sektorowego na rzecz podejścia opierającego się na uwarunkowaniach lokalnych. Oznacza to położenie większego nacisku na tworzenie lokalnych atutów i potencjału poprzez połączone inwestycje w infrastrukturę, edukację i szkolenia, innowacje i przedsiębiorczość oraz ochronę środowiska i zapobieganie ryzyku.

Po trzecie jest oczywiste, że w pojedynkę ani Unia, ani poszczególne państwa członkowskie, ani regiony, nie wykorzystają w pełni potencjału Europy. Sukces gospodarczy wymaga ścisłej współpracy między nimi wszystkimi. Stąd polityka spójności powinna działać jak dźwignia usprawniająca zarządzanie na wszystkich poziomach i rozszerzająca pojęcie zarządzania na obszary leżące poza tradycyjnymi strukturami administracyjnymi. Dzisiaj rozwój regionalny wymaga współpracy i partnerstwa, które wykraczają poza granice instytucjonalne i pokonują podziały między podmiotami rozwoju gospodarczego.

Wreszcie debatowaliśmy również nad spójnością terytorialną, nowym pojęciem, które w traktacie lizbońskim dodano do pojęć dotyczących spójności gospodarczej i społecznej. Głównym wnioskiem wypływającym z dyskusji było to, że nazbyt często spójność terytorialna jest widziana z perspektywy „geograficznej” poprzez dzielenie terytorium na wiele małych części i próbę traktowania każdej z nich oddzielnie. To podejście jest błędne, ponieważ osłabia ono ogólną spójność działań podejmowanych w ramach polityki. Należy odejść od tego wyrywkowego podejścia i skupić się raczej na zintegrowanej polityce rozwoju na rzecz ściśle zdefiniowanych regionów gospodarczych, łączących różne rodzaje współdziałających obszarów miejskich i wiejskich.

Zaledwie dwa tygodnie później te zalecenia dotyczące polityki spójności zostały poddane trudnemu testowi, jako że stanowiły one jeden z głównych tematów DNI OTWARTYCH 2007. Wzięło w nich udział 5000 uczestników i 700 prelegentów – więcej niż kiedykolwiek w przeszłości. Odbyło się 150 seminariów. Gościliśmy w Brukseli inwestorów, przedstawicieli środowisk akademickich, ekspertów rządowych i najlepszych spośród wdrażających politykę regionalną w Europie. Zapytaliśmy ich o największe ich zdaniem wyzwania dla rozwoju europejskich regionów i miast.

Miło było usłyszeć, że według nich nowa polityka spójności odniosła już pewien skutek. Podczas wielu warsztatów tematem wymiany doświadczeń był nowy kształt tej polityki oraz sposoby pobudzania innowacyjności, konkurencyjności regionów i zrównoważonego rozwoju. Zebraliśmy wiele przykładów nowej polityki, która zdecydowanie się poprawiła.
Wiodącym tematem wielu seminariów i warsztatów była z pewnością globalizacja. Wizja konkurencyjnych regionów europejskich, która wyłoniła się z tych dyskusji, była zbieżna z niedawną reformą polityki spójności i z zaleceniami czwartego Forum Spójności. Nie ma wątpliwości co do tego, że obecnie sukcesy odnoszą te regiony, którym udało się zinternacjonalizować gospodarkę. W ujęciu długoterminowym nie jest ważne jak bliski czy odległy jest region lub miasto – nie mogą się one w pełni rozwijać bez włączenia się w otaczający je świat.

Ponadto ze względu na tempo globalnych zmian zasoby i elastyczność niezbędną do dostosowania się do nich można znaleźć jedynie na poziomie lokalnym i regionalnym. Coraz trudniej będzie przewidzieć globalne zmiany, zareagować na nie i na nich skorzystać przy pomocy planów opracowanych w odległych stolicach. Potrzebne są oszczędne struktury dowodzenia oraz wielofunkcyjne, elastyczne i oparte na realiach lokalnych strategie. Stąd też motto DNI OTWARTYCH 2007 brzmi – „Realizacja założeń. Regiony na rzecz wzrostu i zatrudnienia”.

Nie jest niespodzianką, że DNI OTWARTE skupiały się przede wszystkim na korzyściach płynących ze współpracy w znaczeniu dużo szerszym niż to nadawane mu w przeszłości. Dzisiaj jesteśmy świadkami rozwoju sieci klastrów przemysłowych, wymiany handlowej i sieci łączących nasze miasta i regiony i wykraczających poza granice Unii. Oznacza to większe doświadczenie, większą wiedzę, więcej nowych pomysłów, którymi szybko można się dzielić i które będzie można rozpowszechnić, a także więcej innowacji będących czynnikiem o zasadniczym znaczeniu dla pobudzania dynamicznego, przyszłościowego procesu rozwoju.

Mówiąc o współpracy i globalizacji, muszę z pewną dumą wspomnieć, że po raz pierwszy DNI OTWARTE miały zasięg globalny. Gościliśmy ponad 200 ekspertów z Chin, Rosji, Brazylii i Australii, jak również przedstawicieli OECD, UNDP i innych instytucji. Partnerstwo, przejrzystość, pomocniczość i demokracja lokalna są dobrze znanymi filarami polityki spójności UE i są pomocne we wprowadzeniu każdej strategii rozwoju w dowolnej części świata. To, że inni chcą teraz bardziej korzystać z europejskich doświadczeń, należy uznać za hołd dla sukcesu polityki spójności UE. Jednak nie jest to zjawisko jednostronne. My również możemy uczyć się od naszych szybko rozwijających się parterów i korzystać ze współpracy z nimi – właśnie to zamierzamy robić.

Strategia lizbońska

Głównym celem nowej polityki spójności na lata 2007–2013 jest inwestowanie we wzrost, zatrudnienie i konkurencyjność. Podejście to opiera się na trzech elementach. Po pierwsze strategiczne wytyczne uzgodnione na poziomie UE precyzują główne siły napędowe strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia jako priorytety polityki spójności. Po drugie państwa członkowskie w swoich corocznych sprawozdaniach na temat strategii lizbońskiej poświęcają sekcję udziałowi polityki spójności we wdrażaniu krajowych programów reform. Ponadto w 2009 r. i w 2012 r. państwa członkowskie przedstawią specjalne sprawozdanie na temat polityki spójności, w tym postępów w osiąganiu celów ustalonych w strategii na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Wreszcie państwa członkowskie powinny „zarezerwować” co najmniej 60 % zasobów polityki spójności dla najsłabiej rozwiniętych regionów (75 % w innych regionach) na rzecz kluczowych inwestycji związanych ze strategią na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Polityka spójności została zatem silnie osadzona w centrum systemu zarządzania gospodarczego Unii jako główny instrument na rzecz wzrostu i zatrudnienia.

Jak więc to podejście sprawdza się w praktyce? Dotychczas przyjęto 25 krajowych strategicznych ram odniesienia. Ich wartość odpowiada 344,8 mld EUR czyli 99,4 % funduszy dostępnych na lata 2007–2013. Pozwala to na dokonanie pierwszej oceny wdrażania nowej polityki spójności przez państwa członkowskie i regiony.

Wyniki są bardzo obiecujące. Porównanie struktury inwestycji w ramach polityki spójności między okresem 2000–2006, a 2007–2013 pokazuje znaczną zmianę priorytetów państw członkowskich. Inwestycje na rzecz wsparcia badań i rozwoju, innowacji oraz społeczeństwa informacyjnego w Unii jako całości wynoszą obecnie ponad 16 % funduszy w najbiedniejszych regionach i prawie 25 % – w regionach objętych konkurencyjnością regionalną, wobec około 7 % w odniesieniu do obu typów regionów w poprzednim okresie. W wartościach bezwzględnych oznacza to czterokrotny wzrost z 15 miliardów do prawie 60 miliardów. Podobnie, wsparcie dla energii odnawialnej, efektywności energetycznej oraz procesów przyjaznych dla środowiska w firmach wzrosło z 1 % w obu typach regionów w okresie 2000–2006 do ponad 4 % w najbiedniejszych regionach i ponad 6% w pozostałych regionach. Oznacza to wzrost z 2,4 miliarda do ponad 15 miliardów.

Docelowe poziomy przeznaczania środków zostały osiągnięte w odniesieniu do Unii jako całości, chociaż nie były one wiążące dla nowych państw członkowskich. Okazało się, że pomimo to podjęły one decyzje o wykorzystaniu asygnowanych środków na inwestycje w obszarach o pierwszorzędnym znaczeniu dla wzrostu gospodarczego. Pokazuje to, że nowe podejście oparte na strategii lizbońskiej jest przekonujące i odpowiada prawdziwym potrzebom regionów i państw członkowskich. Wyniki dla UE 27 to odpowiednio 61,6 % w odniesieniu do regionów konwergencji (178,3 mld EUR) i 76,8 % w odniesieniu do regionów objętych konkurencyjnością (40,7 mld EUR), co oznacza że w ramach europejskiej polityki spójności możemy spodziewać się udziału w wysokości 220 miliardów od dnia dzisiejszego do 2013 r.

Państwa członkowskie i regiony osiągają zatem cele określone przez nową politykę spójności. Teraz musimy zagwarantować utrzymanie tej dynamiki oraz osiągnięcie przez regiony i państwa członkowskie celów określonych w dokumentach programowych. W grudniu w ramach corocznej oceny strategii lizbońskiej dokonywanej przez Komisję przedstawię kolegium bardziej szczegółową analizę dokumentów programowych, skupiając się na ich udziale w programie innowacji. Całkowity obraz wyłaniający się z tego procesu programowania będzie wyraźny z początkiem następnego roku, kiedy wszystkie programy operacyjne powinny już być zatwierdzone. Na tej podstawie przedstawię kolegium szczegółową analizę treści wszystkich dokumentów programowych.

Strategia w sprawie regionów najbardziej oddalonych: osiągnięcia i perspektywy

W skład Unii Europejskiej wchodzi siedem regionów najbardziej oddalonych: Wyspy Kanaryjskie, Azory i Madera oraz francuskie departamenty zamorskie (Gwadelupa, Gujana Francuska, Martynika i Reunion). W art. 299 Traktatu WE uwzględniono szczególny status tych regionów oraz zwrócono uwagę na ich trudną sytuację gospodarczą i społeczną, wynikającą z ich oddalenia, charakteru wyspiarskiego, niewielkich rozmiarów, trudnej topografii i klimatu. Dzięki temu Unia Europejska w ramach różnych obszarów polityki może przyjmować specyficzne środki mające zapewnić mieszkańcom tych regionów takie same warunki życia, jak innym obywatelom UE.

W 2004 r. Komisja opracowała strategię w sprawie regionów najbardziej oddalonych mającą zredukować problem braku dostępności, poprawić konkurencyjność oraz wzmocnić integrację regionalną. Dziś nadszedł czas na podsumowanie osiągnięć. Z radością mogę stwierdzić, że wyniki są pozytywne. Środki na rzecz regionów najbardziej oddalonych przyjęto w ramach 14 obszarów polityki wspólnotowej, m.in. polityki spójności, rolnej, rybołówstwa, celnej i w zakresie konkurencji. Świadczy to o wadze, jaką Komisja przywiązuje do rozwoju gospodarczego i społecznego tych regionów.

Jednak jestem przekonana, że możemy zrobić jeszcze więcej. Dlatego też zaproponowaliśmy dodatkowe środki mające zwiększyć skuteczność strategii. Mamy również zamiar zintensyfikować udział regionów najbardziej oddalonych w nowym programie ramowym w zakresie badań i rozwoju technologicznego. Pragniemy także poprawić koordynację pomiędzy Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego a Europejskim Funduszem Rozwoju w celu ustanowienia projektów w zakresie współpracy pomiędzy najbardziej oddalonymi regionami a sąsiadującymi państwami nienależącymi do UE. Ponadto mamy zamiar podjąć działania na rzecz rozwoju usług transportu morskiego z tych regionów do krajów spoza UE.

Komisja będzie czuwać nad wdrażaniem i stosowaniem tych środków. Jestem przekonana, że przyczynią się one do poprawy sytuacji społecznej i gospodarczej w regionach najbardziej oddalonych. Jednocześnie musimy mieć na uwadze nowe problemy, z którymi w coraz większym stopniu borykają się te regiony, związane ze zmianami klimatycznymi, energią, demografią oraz ruchami migracyjnymi. Skutki zmian klimatycznych takie jak podnoszenie się poziomu morza stanowią zagrożenie dla rolnictwa, turystyki, zasobów wody, ekosystemów i bioróżnorodności w tych regionach. Ekstremalne zjawiska pogodowe takie jak huragany, cyklony, susze i powodzie prawdopodobnie nasilą się. Z drugiej strony w walce ze zmianami klimatycznymi regiony najbardziej oddalone będą mogły wykorzystać swe bogactwa naturalne (energia geotermalna, biomasa, bioróżnorodność itp.) w celu poprawy równowagi energetycznej i wzmocnienia swej konkurencyjności, np. poprzez rozwój w dziedzinie energii odnawialnej i badań.

Komisja zainicjowała zatem konsultacje publiczne i wezwała wszystkie zainteresowane strony, a w szczególności partnerów z regionów najbardziej oddalonych, do zgłaszania uwag w sprawie rozwoju współpracy UE z tymi regionami Proces konsultacji potrwa do marca 2008 r. Nadesłane opinie pomogą nam w wyznaczeniu przyszłych priorytetów strategii w sprawie regionów najbardziej oddalonych.

Zachęcam Państwa do wzięcia udziału w konsultacjach i z niecierpliwością oczekuję na Państwa opinie w tej kwestii.

ROZWIJAJĄCE SIĘ REGIONY, WZROST GOSPODARCZY W EUROPIE

Zgodnie z artykułem 159 Traktatu co trzy lata Komisja publikuje sprawozdanie w sprawie spójności. Ten najważniejszy dla nas dokument składa się z czterech części. W tym roku ukazało się czwarte sprawozdanie.

CZĘŚĆ I – Analiza: dysproporcje regionalne w rozszerzonej Europie w powiązaniu z głównymi celami UE dotyczącymi wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i innowacji.

Z czwartego sprawozdania w sprawie spójności wynika, że konwergencja występuje w UE zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym:

Nowe państwa członkowskie szybko się rozwijają , co również przekłada się na konwergencję regionalną, spowodowaną dobrymi wynikami gospodarczymi w regionach o niskim PKB. W 2004 r. w regionach plasujących się najwyżej w klasyfikacji (10 proc. mieszkańców) PKB na jednego mieszkańca był niemal pięć razy wyższy niż PKB w regionach znajdujących się najniżej w klasyfikacji (10 proc. mieszkańców), podczas gdy w 2000 r. PKB był sześć razy wyższy.
Zmniejsza się koncentracja geograficzna dobrobytu gospodarczego. Udział PKB w „centralnych” z gospodarczego punktu widzenia regionach Europy jest obecnie mniejszy niż w 1995 r. Spowodowane jest to wysokimi stopami wzrostu w regionach bardziej peryferyjnych – np. w krajach bałtyckich – oraz powstaniem nowych ośrodków wzrostu gospodarczego w krajach UE-15 objętych Funduszem Spójności i nowych państwach członkowskich. Dowodzi to, że relacje pomiędzy tymi regionami „centralnymi” i regionami bardziej peryferyjnymi są dynamiczne i że zmieniają się wraz z upływem czasu.
W latach 1995-2004 liczba regionów o PKB na jednego mieszkańca niższym niż 75 % średniej UE spadła z 78 do 70. Na obszarze tych 70 regionów mieszka 123 mln Europejczyków.

Podstawowe problemy , które powinny zostać objęte działaniami w ramach polityki regionalnej:

Deficyt zatrudnienia (cel określony w strategii lizbońskiej: osiągnięcie 70 proc. stopy zatrudnienia) – trzeba utworzyć niemal 24 mln miejsc pracy, w szczególności w niektórych regionach w południowych Włoszech, w Polsce, Rumunii, Bułgarii i w południowo-zachodniej Hiszpanii.
Deficyt innowacji - wydajność innowacyjna 86 regionów (123 mln mieszkańców) sytuuje się poniżej średniej UE, większość z nich znajduje się w nowych państwach członkowskich, Hiszpanii, Grecji, Portugalii i południowych Włoszech. Szczególnie niską wydajność w tym zakresie odnotowano w przypadku 17 regionów, z których połowa leży w Grecji. Pozostałe regiony to województwo podkarpackie w Polsce, Kalabria we Włoszech, Estremadura, Castilla la Mancha oraz Baleary w Hiszpanii.

Część II – Nowe wyzwania – demografia, energia, zmiany klimatu lub wykluczenie społeczne – mają ważny wymiar regionalny. Będą one miały wpływ na modernizację gospodarki regionalnej.

Wpływ demografii jest różny w różnych państwach członkowskich

Przewiduje się, że od roku 2020 liczbaludności w Europie zacznie spadać. W 2005 r. stopa krajowego przyrostu naturalnego nie przekraczała 0,1 proc., a przyrost naturalny w 86 proc. był wynikiem migracji. Już dziś w 85 regionach Unii (głównie w nowych państwach członkowskich) odnotowywany jest zupełny spadek przyrostu naturalnego, a w 76 regionach przyrost naturalny utrzymuje się jedynie dzięki migracji.
W wielu regionach Hiszpanii, Włoch i Grecji wskaźnik obciążenia demograficznego sięga 50 proc., co oznacza, że na jedną osobę, która przekroczyła wiek emerytalny przypadają zaledwie około dwie osoby zatrudnione (w całej Unii są to trzy osoby). Problem ten dotyczy również 15 regionów we Włoszech (na 21), północno-zachodnich regionów Hiszpanii, południowych regionów Francji oraz północnych regionów Szwecji.

Presja konkurencyjna, jaką wywiera globalizacja na gospodarkę regionalną będzie się utrzymywać, a może nawet wzrośnie.

Struktura gospodarcza wielu regionów w całej UE, również w nowych państwach członkowskich, jest nadmiernie skoncentrowana w sektorach, w których znaczącą konkurencję stanowią kraje, których gospodarka dynamicznie się rozwija. Dotyczy to głównie regionów o wysokim udziale sektora włókienniczego, odzieżowego i skórzanego oraz branży o niskim stopniu zaawansowania technologicznego.
W 7 regionach ponad 3 proc. całkowitego zatrudnienia koncentruje się w sektorze produkcji stali, w regionie Moravskoslezsko w Republice Czeskiej odsetek ten wynosi 8 proc.
W 39 regionach ponad 3 proc. całkowitego zatrudnienia koncentruje się w sektorze włókienniczym, odzieżowym i skórzanym, osiągając 13 proc. w regionie Norte w Portugalii.
W regionach tych potrzebny jest poważny proces restrukturyzacji.

Wiele regionów będzie coraz bardziej narażonych na asymetryczne skutki zmian klimatycznych oraz będzie musiało stawić czoła nowym wyzwaniom związanym z dostawami energii i jej efektywnym wykorzystywaniem.

7 proc. ludności UE żyje na obszarach o dużym stopniu zagrożenia powodziowego, a w 45 regionach (NUTS III), ponad 20 proc. ludności jest zagrożona (w Lombardii, w regionie Emilia Romana, w dolinie Padu, jak również w położonych nad Renem regionach Niemiec i Holandii). Od lat 60. liczba powodzi w UE-27 regularnie wzrasta.

Będzie to stanowić poważny problem dla regionów, w których ważną rolę odgrywają rolnictwo i turystyka.

Część III – Europejska polityka spójności a działania realizowane w państwach członkowskich

Na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat w państwach członkowskich odnotowano spadek inwestycji publicznych oraz ich decentralizację, co sprawiło, że inwestycje na poziomie lokalnym i regionalnym nabrały większego znaczenia. Udział władz lokalnych i regionalnych w inwestycjach publicznych wzrósł z 25,4 proc. do 26,8 proc. Dzieje się tak, ponieważ mamy coraz większą świadomość korzyści w zakresie efektywności wynikających z decentralizacji.
Równocześnie polityka spójności odgrywa ważną rolę w procesie konwergencji, ponieważ:

W jej ramach wsparcie otrzymały najbardziej potrzebne inwestycje w infrastrukturę, zasoby ludzkie, modernizację i dywersyfikację gospodarki regionalnej. W latach 2000-2005 w czterech krajach UE-15 objętych Funduszem Spójności inwestycje publiczne były około 25 proc. wyższe, niż gdyby nie były objęte funduszem.
Przyczynia się do wzrostu PKB. Szacuje się, że PKB wzrośnie w porównaniu z okresem, gdy dane kraje nie były objęte funduszem:

2004-2013

o około 9 proc. w Republice Czeskiej i o około 5,5 proc. w Polsce;

2000-2013:

o około 3,5 proc. w Grecji i o około 3,1 proc. w Portugalii.

Poza tym polityka spójności przyczynia się do zwalczania wykluczenia społecznego i ubóstwa: w jej ramach współfinansowane są szkolenia dla około 9 mln osób rocznie, z których ponad połowa to kobiety. Szkolenia mają ułatwić uzyskanie lepszych warunków zatrudnienia i wyższych dochodów. W latach 2000-2005 w sześciu krajach stworzono ponad 450 000 miejsc pracy brutto (2/3 przewidzianych środków finansowych w ramach celu 2).
Wpłynęła ona na zmianę znaczenia różnych obszarów polityki w zakresie inwestycji publicznychw państwach członkowskich, w wyniku której na znaczeniu zyskały inwestycje wpływające na zwiększenie wzrostu gospodarczego. Inwestycje w ramach polityki spójności przeznaczone na badania i rozwój, innowacje oraz technologie teleinformatyczne w latach 2007-2013 wzrosły o ponad połowę w porównaniu z okresem 2000-2006.

Część IV – Rozpoczęcie debaty: pytania

Zadaliśmy również pytania, w jaki sposób polityka spójności powinna zostać dostosowana do nowych, globalnych wyzwań oraz w jaki sposób można poprawić jej osiągnięcia, aby zmaksymalizować jej wpływ w przyszłości.

Pierwsza grupa pytań, opierających się na analizie zawartej w sprawozdaniu, dotyczy nowych, globalnych działań, które w kolejnych latach będą mieć coraz większy wpływ na gospodarkę UE. W jakim zakresie nowe wyzwania związane z polityką spójności będą miały wpływ na gospodarkę regionalną? Jak najlepiej powinny one reagować na te tendencje?
Druga grupa dotyczy szczegółów związanych z wprowadzeniem agendy na rzecz wzrostu i zatrudnienia w tym nowym kontekście: na czym polega nowa przewaga konkurencyjna naszych regionów i obywateli, również pod względem kwalifikacji, jakie znaczenie ma w tym zakresie wymiar terytorialny/regionalny? Wreszcie ostatnia grupa pytań skupia się bardziej szczegółowo na tym, w jaki sposób polityka spójności powinna funkcjonować w przyszłości – jak można by bardziej ukierunkować politykę spójności na osiąganie wyników i jak zwiększyć jej skuteczność?

Proces konsultacji

Mam nadzieję, że pytania te będą stanowić podstawę szeroko zakrojonej debaty, która zostanie zainicjowana na Forum Spójności (Bruksela, 27 i 28 września). Proces konsultacji z zainteresowanymi stronami potrwa do końca stycznia 2008 r. Zamierzam również stworzyć specjalną stronę internetową, za pośrednictwem której będzie można nadsyłać uwagi. Piąte sprawozdanie okresowe na temat spójności gospodarczej i społecznej, które ukaże się wiosną 2008 r., będzie stanowić pierwsze podsumowanie tej debaty.

OCENA ŚRÓDOKRESOWA DZIAŁALNOŚCI KOMISJI BARROSO - POLITYKA SPÓJNOŚCI

Przyjęcie ram prawnych i wytycznych strategicznych wprowadziło odnowioną politykę spójności w zupełnie nowy etap, który charakteryzują bardziej ukierunkowane cele i bardziej skuteczne instrumenty.

W ciągu ostatnich dwóch i pół roku równolegle kontynuowano realizację programów zaplanowanych na lata 2000-2006 i budowano podstawy pod nowe programy na lata 2007-2013. Polityka spójności pozostaje obszarem o pierwszorzędnym znaczeniu dla osiągnięcia celów Komisji Europejskiej, jakimi są dobrobyt i solidarność.

Zasadnicze znaczenie dla modernizacji gospodarki UE

Cel polegający na unowocześnianiu europejskiej gospodarki realizowany jest dzięki środkom pochodzącym z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, stanowiących najważniejsze europejskie instrumenty finansowe służące do inwestowania we wzrost gospodarczy i zatrudnienie w terenie. Jego realizacji służy też jedyny w swoim rodzaju skuteczny system wielopoziomowego zarządzania, w którym uczestniczą regiony i inne podmioty o zasadniczym znaczeniu. Podejmowane działania umożliwiły:

zwiększenie tempa wzrostu gospodarczego w uboższych regionach w stopniu pozwalającym dwóm regionom na trzy rozpocząć proces mający na celu dorównanie reszcie Wspólnoty;

stworzenie do roku 2006 około 570 tys. miejsc pracy w regionach mniej zamożnych (Cel 1), z czego około 160 tys. w nowych państwach członkowskich (zgodnie z symulacjami makroekonomicznymi na okres 2000-2006); stworzenie kolejnych 400 tys. miejsc pracy brutto w innych regionach przechodzących restrukturyzację (regiony Celu 2) w pięciu państwach członkowskich (DK, FR, NL, SE, UK) w latach 2000-2005 (te ostatnie dane dotyczą miejsc pracy brutto i nie uwzględniają przeniesienia i zastąpienia miejsc pracy gdzie indziej);

przyczynienie się do zwiększenia konkurencyjności oraz osiągnięcia zrównoważonego wzrostu, zgodnie ze strategią lizbońską, poprzez ukierunkowane inwestycje (asygnowanie najważniejszych wydatków) w badania naukowe i technologie, tworzenie i rozwój przedsiębiorstw, podnoszenie poziomu kwalifikacji europejskich pracowników itp.;

konsolidację funkcjonowania wspólnego rynku dzięki 66 programom transgranicznym i międzynarodowym zarządzanym wspólnie ponad granicami, oraz jednoczesne wspieranie wartości Wspólnoty i promowanie dobrosąsiedzkich stosunków i partnerstwa poprzez 12 programów transgranicznych na granicach zewnętrznych;

wspieranie rozpowszechniania w powiększonej Unii najbardziej sprawdzonych rozwiązań w takich dziedzinach, jak ochrona środowiska, równość szans itp. oraz łączenie zasobów publicznych i prywatnych w dążeniu do realizacji priorytetów Unii.

Komisja stara się zmieniać dotychczas powszechnie panujące nastawienie do udzielania wsparcia, zachęcając do stosowania „odnawialnych” form pomocy i unikania sytuacji, w których pomoc pochodzi jedynie z dotacji. W ten sposób Komisja we współpracy z międzynarodowymi instytucjami finansowymi opracowuje nowatorskie instrumenty finansowe, które mogą być łączone z europejskimi dotacjami lub mogą te dotacje uzupełniać: JEREMIE w dziedzinie promowania MŚP i mikrokredytów oraz JESSICA w obszarze rozwoju miejskiego. Inżynieria finansowa stała się tym samym nieodłącznym elementem funkcjonowania tego obszaru działalności.

Ponadto wspierane jest zaangażowanie i współodpowiedzialność najważniejszych podmiotów w tym obszarze za prowadzone działania. Ma to na celu wzmacnianie skutecznego systemu wielostopniowego zarządzania, czego wyrazem w praktyce jest to, że programami zarządza Komisja we współpracy z władzami i podmiotami na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.

Programy w toku

Trwają wysiłki na rzecz wspierania skutecznych działań politycznych. Nacisk kładzie się głównie na poprawę jakości programów i projektów współfinansowanych przy użyciu instrumentów polityki spójności, w tym również na promowanie najwyższych standardów w zakresie zarządzania finansami.

W okresie 2000-2006 realizowano 227 programów ukierunkowanych na regiony najmniej rozwinięte (Cel 1) lub obszary przechodzące proces restrukturyzacji (Cel 2). Ponadto 81 programów INTERREG i 71 programów URBAN realizowano na poziomie regionów przygranicznych i miast. W regionach funkcjonowało również około 151 programów pilotażowych dotyczących działań innowacyjnych.

Szczególną rolę odgrywało w tym zakresie zatwierdzanie projektów w ramach Funduszu Spójności i ISPA oraz ulepszanie i konsolidowanie metod realizacji w nowych państwach członkowskich i krajach przystępujących. W okresie 2000-2006 zrealizowano 1200 projektów z Funduszu Spójności i ISPA (dotychczasowe nakłady wyniosły 15,3 mld euro). Celem tych projektów jest przede wszystkim budowanie infrastruktury transportu i ochrony środowiska w mniej rozwiniętych państwach członkowskich.

Polityka spójności stawiała również czoła specyficznym wyzwaniom:

przede wszystkim opracowano strategię mającą na celu zwiększenie dostępności, konkurencyjności i integracji regionalnej regionów najbardziej oddalonych za pomocą kilku środków przyjętych w ramach polityki spójności i innych polityk UE. Trwają prace nad komunikatem podsumowującym wyniki tej strategii;
po drugie w grudniu 2006 r. odnowiono instrument wspólnotowego wsparcia finansowego dla Międzynarodowego Funduszu na rzecz Irlandii. Ma on dostarczyć 15 mln euro rocznie, które zostaną przeznaczone na składki do Międzynarodowego Funduszu na rzecz Irlandii w latach 2007-2010, aby wspierać proces pokojowy i pojednania w Irlandii Północnej;

Od listopada 2004 r. kilkakrotnie odwoływano się do Funduszu Solidarności Unii Europejskiej (EUSF) w celu wspierania państw członkowskich (oraz państw negocjujących przystąpienie do Unii), w których miały miejsce poważne klęski żywiołowe, i łagodzenia skutków tych katastrof poprzez udzielenie pomocy finansowej (otrzymano 17 zgłoszeń z 14 państw, z tego 12 dotacji zatwierdzono (SK, SE, EE, LT, LV, RO, BG, AT, HU, EL, łącznie 230 mln euro), 3 zgłoszenia zostały odrzucone (ES, EL, IT), 1 wycofane (UK), a 1 nie zostało jeszcze rozpatrzone (DE).

... i ramy dla działań w przyszłości

Konsolidacja i poprawa skuteczności polityki znajduje odbicie w nowych ramach prawnych i finansowych dla kolejnej generacji programów realizowanych w ramach polityki spójności w okresie 2007-2013, które w latach 2004-2006 były przedmiotem intensywnych negocjacji z państwami członkowskimi.
Nowe programy będą się charakteryzować bardziej strategicznym podejściem opartym na wytycznych strategicznych Wspólnoty na okres 2007-2013, które określają rolę nowych programów, jak również zasadę europejskiego instrumentu inwestycji na rzecz wsparcia krajowych programów reform w ramach strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz zaangażowania partnerów w terenie, zwłaszcza regionów, w realizację tego celu.
Równocześnie Komisja opracowuje programy dotyczące obszarów miejskich (komunikat w sprawie znaczenia miast dla realizacji celów agendy na rzecz wzrostu i zatrudnienia), innowacji w programach polityki spójności (dokument roboczy państw członkowskich), promowanie sieci na rzecz wspierania modernizacji gospodarczej (komunikat w sprawie inicjatywy „Regiony na rzecz zmian gospodarczych”) oraz przygotowania do skutecznego wdrożenia instrumentu pomocy przedakcesyjnej (IPA) oraz europejskiego instrument sąsiedztwa (ENPI).
W bliskiej współpracy z państwami członkowskimi i regionami realizowane są intensywne prace w celu przygotowania 27 strategii krajowych (krajowe strategiczne ramy odniesienia) oraz 328 programów operacyjnych (EFRR + Fundusz Spójności); w sumie 445 programów operacyjnych, łącznie z Europejskim Funduszem Społecznym). Trwają prace nad przygotowaniem około 900 większych projektów zaplanowanych na okres programowania 2007-2013. Do tej pory ukończono 10 strategii krajowych (dla Austrii, Danii, Niemiec, Grecji, Cypru, Węgier, Litwy, Malty, Polski i Hiszpanii) i zatwierdzono 8 programów EFRR dla Austrii. W oparciu o zaproponowane strategie krajowe szacuje się, że 80 mld euro przeznaczonych zostanie na infrastrukturę transportu i energii, 70 mld euro na inwestycje w kapitał ludzki, 60 mld euro na badania naukowe, innowacje, przedsiębiorczość i wsparcie dla MŚP, a 45 mld euro na ochronę środowiska i zapobieganie zagrożeniom.

Decyzja o stworzeniu nowej inicjatywy JASPERS (Joint Assistance in Supporting Projects in European Regions – wspólna inicjatywa wsparcia projektów w regionach europejskich), podjęta w roku 2005, świadczy o tym, jak ważne jest wspieranie państw członkowskich w realizacji projektów. Projekt JASPERS, który ma swoją siedzibę w Luksemburgu, przy pomocy trzech biur regionalnych w Warszawie, Bukareszcie i Wiedniu, udziela pomocy technicznej państwom członkowskim (szczególnie nowym) przy opracowywaniu większych projektów. Ma to pozytywne skutki jakościowe i ilościowe, a działania JASPERS realizowane są we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym i Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju.

Kraje kandydujące (Chorwacja, Turcja i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii) we współpracy z Komisją opracowują ramy spójności strategicznej i 7 programów operacyjnych w sprawie rozwoju regionalnego, i przygotowują wiele projektów dotyczących infrastruktury w sektorze ochrony środowiska i transportu, które będą finansowane przy użyciu IPA. W ramach IPA przygotowywanych jest 12 programów operacyjnych promujących współpracę transgraniczną.

"Polityka Spójności oraz Strategia Lizbońska"

W ciągu ostatnich 2 lat wielokrotnie podkreślałam, iż moim nadrzędnym celem jest uczynienie z polityki spójności kluczowego instrumentu dla wdrażania Strategii Lizbońskiej na rzecz wzrostu, zatrudnienia oraz konkurencyjności. Roczny Report Komisji dotyczący Strategii, przedstawiony podczas wiosennego posiedzenia Rady Europejskiej w dniu 8 marca br., w jasny sposób potwierdza, iż zaangażowanie regionów stało się faktem dokonanym.

Ocena ta jest wynikiem naszej analizy Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (NSRO) oraz Programów Operacyjnych, które w chwili obecnej Komisja negocjuje z Państwami Członkowskimi. Ocena ta jest także zgodna z moimi własnymi obserwacjami, które miałam okazję poczynić podczas ponad 120 wizyt, które złożyłam do tej pory w regionach. (Szczegóły dotyczące wizyt dostępne są na stronie internetowej w zakładce "Oficjalne Wizyty").We wszystkich regionach Unii Europejskiej widoczny jest zarówno wzrost wiedzy lokalnych i regionalnych podmiotów na temat Strategii Lizbońskiej, jak również ich dążenie do rozpoczęcia realizacji inwestycji, które pomogą nam osiągnąć nakreślone w niej cele; tworzenie wzrostu gospodarczego oraz stałych miejsc pracy poprzez inwestycje w innowacje, badania i rozwój oraz rozwój przedsiębiorczości. Są to także kwestie często podnoszone z własnej inicjatywy przez wszystkich "aktorów" działających na szczeblu regionalnym i lokalnym – stały się one bowiem częścią ich codziennej pracy na rzecz reform gospodarczych i rozwoju. Krótko mówiąc, powstał wreszcie wymiar regionalny Strategii Lizbońskiej.

Kiedy w 2005 roku Komisja Europejska dokonała przeglądu Strategii i nadała jej nowy impet, wyraźnie podkreśliła, iż do jej realizacji konieczne jest "trwałe zaangażowanie parlamentów, lokalnych rządów, partnerów społecznych oraz samego społeczeństwa". Brak jednoczesnego zaangażowania partnerów na wszystkich szczeblach rządzenia był główną przyczyną powolnego postępu w początkowym okresie wdrażania Strategii. Dzisiaj zdecydowanie bardziej rozpowszechniona jest świadomość, iż odgórne podejście do tworzenia i realizacji polityki nie przyniesie oczekiwanych rezultatów. To właśnie na poziomie regionalnym i lokalnym znajdujemy wiedzę i doświadczenie umożliwiające zidentyfikowanie mocnych i słabych stron regionów i dopasowanie do nich polityki rozwojowej. Kluczowe jest to, że władze regionalne i lokalne znajdują się w bezpośredniej bliskości przedsiębiorstw, ośrodków innowacji, instytucji finansowych i naukowych, a więc tych wszystkich, którzy dzisiaj decydują o powodzeniu strategii wzrostu gospodarczego. Jednocześnie zasada partnerstwa sprawia, że wszyscy aktorzy życia społeczno-gospodarczego zaangażowani w tworzenie regionalnych programów rozwoju mogą osiągnąć porozumienie, w wyniku którego realizowane działania są wiarygodne, przejrzyste i dostosowane do lokalnych potrzeb.

Co jednak właściwie oznacza zaangażowanie regionów? Obejmuje to zarówno działania związane ze Strategią Lizbońską, jak również realizację samej polityki spójności w latach 2007-2013.

Jeśli spojrzymy na to od strony procesu, to informacje zawarte w Rocznym Raporcie Komisji z realizacji Strategii wskazują, iż współpraca podmiotów odpowiedzialnych w Państwach Członkowskich za Strategię Lizbońską – poprzez Narodowe Programy Reform – oraz podmiotów odpowiedzialnych za wdrażanie polityki spójności, uległa wyraźnemu zacieśnieniu. Jest to bardzo ważne, ponieważ tylko w kilku przypadkach - na przykład w Holandii - to samo Ministerstwo jest odpowiedzialne za obydwa procesy. W niektórych Państwach Członkowskich zmienił się nawet sposób koordynacji Strategii Lizbońskiej i polityki spójności. Przykładem takiego rozwiązania jest Krajowa Agencja Rozwoju; z kolei w Polsce powołano specjalny komitet ds. polityki spójności, którego głównym zadaniem jest zapewnienie jej zgodności z założeniami Narodowego Programu Reform.

Jeżeli z kolei popatrzymy na związek Strategii Lizbońskiej z polityką spójności od strony charakteru realizowanych działań, to widać wyraźnie, iż to właśnie programy regionalne w ciągu najbliższych 7 lat będą się koncentrowały na tym typie inwestycji, które są niezbędne dla modernizacji europejskiej gospodarki. Około 200 miliardów Euro, z całej puli 350 miliardów Euro, zostanie przeznaczonych na inwestycje dotyczące innowacyjności, badań i rozwoju oraz gospodarki opartej na wiedzy, a także na promocję rozwoju przedsiębiorczości oraz innowacyjnych gałęzi gospodarki, a więc na dziedziny ściśle powiązane ze Strategią Lizbońską.

Główną siłą napędową wysiłków Państw Członkowskich, których celem jest kreowanie wzrostu gospodarczego oraz wzrostu zatrudnienia, jest więc postęp prac, który dokonuje się na szczeblu regionalnym. Stworzenia związku między Strategią Lizbońską i regionami nie należy traktować jako jednorazowego zabiegu – regulacje dotyczące polityki spójności zobowiązują bowiem Państwa Członkowskie do corocznego raportowania na temat stopnia jej udziału w realizacji Narodowych Programów Reform. Informacje te stanowią następnie podstawę do sporządzenia ich oceny, którą Komisja publikuje w Rocznym Raporcie przedstawianym na wiosennym posiedzeniu Rady. Dzięki przyjęciu tych zasad, Komisja Europejska ma pewność, iż regiony będą nadal odgrywać kluczową rolę w modernizacji europejskiej gospodarki. Kolejnym etapem tego procesu będzie przedstawienie przeze mnie w październiku br. pełnego raportu na temat wkładu polityki spójności do agendy na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Raport ten będzie miał postać Komunikatu Komisji skierowanego do Rady oraz Parlamentu Europejskiego.

Mój plan na rok 2007 – realizacja założeń

W 2006 roku moje zadania koncentrowały się głównie na pracach związanych z przygotowaniem reformy ram polityki spójności. Porozumienie w sprawie perspektyw finansowych, zawarte w dniu 17 maja 2006 r. między Radą, Parlamentem Europejskim i Komisją, stanowiło zasadniczy krok w kierunku stworzenia stabilnego budżetu, z którego finansowane będą poszczególne obszary działalności Unii w okresie 2007-2013. Udział polityki spójności w budżecie na ten siedmioletni okres wynosi 36%, czyli 347 mld euro. Porozumienie doprowadziło do zatwierdzenia przez Radę i Parlament w sierpniu ram prawnych dla polityki spójności na okres 2007-2013 oraz przyjęcia strategicznych wytycznych Wspólnoty w październiku.

Rok 2007 będzie kolejnym pracowitym rokiem. Teraz, po ustanowieniu stabilnych ram dla polityki spójności, będzie można rozpocząć działania w terenie. W pierwszej części roku zatwierdzone zostaną krajowe strategiczne ramy odniesienia dla każdego z 27 państw członkowskich. W zasadzie pierwsze z nich, dotyczące Malty, Komisja zatwierdziła już w grudniu 2006 r. Zatwierdzimy również 328 programów operacyjnych dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności oraz 122 dla Europejskiego Funduszu Społecznego. Kiedy programy te zaczną już działać, będziemy mogli przyjąć wiele z 900 projektów zaplanowanych na okres 2007-2013.

Dlatego moje motto na rok 2007 brzmi „realizacja założeń”.

Prace związane z wdrażaniem programów na lata 2007-2013 będą odbywać się równolegle z realizacją końcowej fazy programów na lata 2000-2006. Większość z tych programów będzie jeszcze realizowana przez następne dwa lata. W roku 2007 częściowo nałożą się na siebie dwa okresy programowania, w związku z czym będziemy musieli stawić czoła podwójnemu wyzwaniu.

Ważnym z punktu widzenia polityki spójności wydarzeniem będzie przedstawienie czwartego sprawozdania o spójności gospodarczej i społecznej, planowane na koniec maja. Sprawozdanie spełni cztery założenia: po pierwsze, w oparciu o najnowsze dane statystyczne, dokona aktualizacji informacji na temat sytuacji panującej w poszczególnych regionach oraz wpływających na nią tendencji. Po drugie, dokona analizy najważniejszych czynników wpływających na wzrost gospodarczy, tworzenie miejsc pracy i konkurencyjność, tym samym przyczyniając się do zmniejszenia różnic społeczno-ekonomicznych i terytorialnych. Po trzecie, dokona oceny wpływu polityki spójności, innych obszarów działalności Wspólnoty, polityki krajowej oraz występujących pomiędzy nimi współzależności na spójność gospodarczą i społeczną. Po czwarte, dokona oceny dokumentów związanych z programowaniem na lata 2007-2013, przede wszystkim z punktu widzenia agendy na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz wytycznych strategicznych Wspólnoty.

Sprawozdanie nie tylko zawiera analizę tego, w jaki sposób polityka przyczynia się do zwiększania dobrobytu i wzrostu gospodarczego w Europie. Wybiega ono również w przyszłość, aby zagwarantować, że polityka będzie nadal wspierać państwa członkowskie i regiony, tak aby mogły jak najskuteczniej sprostać wyzwaniom, jakie przyniesie przyszłość. Sprawozdanie będzie przedmiotem dyskusji na Forum Spójności, które organizuję we wrześniu. Będę niecierpliwie oczekiwać tej debaty z udziałem wszystkich zainteresowanych, która w moim przekonaniu będzie interesująca i owocna.

W maju 2007 r. na spotkaniu ministrów w Lipsku przedstawię analizę wymiaru terytorialnego i miejskiego krajowych strategicznych ram odniesienia i programów operacyjnych. Jest to wyraz tego, jak ważne jest dla mnie uwzględnianie tego wymiaru w programach polityki regionalnej.

W czerwcu zamierzam kontynuować dyskusje na temat przyszłości unijnej strategii na rzecz regionów najbardziej oddalonych. W komunikacie ocenimy postępy strategii, której realizację rozpoczęto w 2004 r. Powiemy również o naszych pomysłach na kolejne działania, które będą miały na celu zwiększanie konkurencyjności najbardziej oddalonych regionów, zwiększenie dostępu do nich oraz pogłębienie ich integracji z obszarami, z którymi bezpośrednio sąsiadują.

W październiku zamierzam przedstawić komunikat dotyczący roli, jaką odgrywa polityka spójności w realizacji agendy na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Głównym tematem komunikatu będzie uwzględnianie innowacji w programach operacyjnych, zarówno z jakościowego, jak i ilościowego punktu widzenia. Komunikat oceni również stopień zaangażowania państw członkowskich i regionów w szeroko zakrojonym projekcie przydzielania środków, który ma zagwarantować, że fundusze będą przeznaczane na inwestycje o największym znaczeniu dla modernizacji gospodarki europejskiej. Komunikat będzie stanowił zasadniczy wkład do trzeciego rocznego sprawozdania z postępów w realizacji strategii lizbońskiej, które Komisja przedstawi Radzie w roku 2008.

Aby obywatele byli na bieżąco informowani o naszych działaniach, musimy podejmować inicjatywy, które pozwolą nam lepiej komunikować się ze społeczeństwem. W 2007 roku organizujemy wiele wydarzeń:

dwie konferencje związane z inicjatywą „Regiony na rzecz zmian gospodarczych”: „Demograficzne wyzwania dla rozwoju regionalnego” (25-26 stycznia); oraz „Wspieranie konkurencyjności dzięki innowacyjnym technologiom i produktom oraz zdrowemu społeczeństwu” (7-8 marca). Podczas drugiej konferencji wręczone zostaną wyróżnienia „RegioStar”.

Czwarte Forum Spójności (wrzesień).

Piąta edycja dni otwartych - europejski tydzień regionów i miast. Tytuł tegorocznej edycji brzmi „Realizacja założeń: regiony na rzecz wzrostu i zatrudnienia” (8-11 października);

Konferencja na temat komunikowania dotyczącego polityki spójności „Telling the Story - Cohesion Policy for growth and jobs” („Komunikowanie polityki spójności na rzecz wzrostu i zatrudnienia”), w której udział weźmie około 500 ekspertów odpowiedzialnych za oprawę medialną naszych programów w państwach członkowskich (26-27 października).

Równocześnie będę nadal realizować mój program wizyt w poszczególnych regionach Europy. Zamierzam do końca kadencji obecnej Komisji, czyli do listopada 2009 r., odwiedzić je wszystkie. Zarówno wizyty w poszczególnych regionach, jak i spotkania z przedstawicielami władz lokalnych, regionalnych, biznesu, środowisk akademickich i z innymi zainteresowanymi dają mi wiele radości. To właśnie oni realizują naszą politykę w terenie i to dzięki ich energii i kreatywności polityka ta odnosi sukcesy. Do lutego tego roku odbyłam 121 wizyt w regionach. Szczegółowe informacje na ten temat są dostępne na mojej stronie internetowej.

Na zakończenie chciałabym jeszcze podkreślić jedną ważną rzecz. Europejska polityka spójności odnosi sukcesy, ponieważ jest oparta na partnerstwie Unii z państwami członkowskimi, regionami, miastami oraz partnerami społecznymi i gospodarczymi. Rozwija się ona dzięki bezpośrednim kontaktom między instytucjami w Brukseli a obywatelami Europy. Nie powinniśmy o tym zapominać w roku 2007, gdy świętujemy pięćdziesięciolecie podpisania Traktatu Rzymskiego i trwają prace przygotowawcze nad nowym traktatem dla Unii Europejskiej. Projekt Traktatu Konstytucyjnego zawiera zapisy, które mają bezpośrednie znaczenie dla polityki spójności i które są dla mnie powodem do radości: uznają one samorząd lokalny i regionalny, na które rozszerzają również zasadę subsydiarności, a także poszerzają zakres koncepcji spójności na wymiar terytorialny. Zapisy te pomogłyby sprawić, że zasada rządów wielopoziomowych zyskałaby umocowanie w Unii Europejskiej i umożliwiła udoskonalenie polityki UE w wielu dziedzinach, zarówno na etapie projektu, jak i na etapie realizacji.

Ten plan działań jest bardzo szczegółowy i bardzo ambitny. Jednak jestem przekonana, że również w 2007 r. razem uda nam się zrealizować założenia

D. Hübner

Speech

Archiwum

| |